Language : Farsi  |  English
  • استاد مهدی رهبر
    استاد مهدی رهبر
    استاد مهدی رهبر در 27 مرداد 1316 در خطه سمنان چشم به جهان گشود. ایشان تحصیلات ابتدایی و متوسطه اش را در سمنان گذرانید و در دانشسرای کشاورزی ساری، تحصیلات عالی خود را دنبال نمود. وی در سال 1336 با احراز رتبه اول از آن دانشسرا فارغ التحصیل شد و در همان سال به شغل معلمی روی آورد. رهبر، 8 سال پس از آن، در سال 1344 در مقطع کارشناسی رشته باستان شناسی وارد دانشگاه تهران شد و در سال 1348 از آن دانشگاه فارغ التحصیل  گردید؛ از آنجایی که در آن ایام به دانشجویانی که رتبه اول را کسب می کردند بورس تحصیلی اعطاء می شد، رهبر در همان سال 1348 با بورس دولت یونان به مدت سه سال در دانشگاه آتن زیر نظر پروفسور کندولئن  به تحصیل پرداخته و در سال 1353 و پیش از اتمام تحصیلاتش به ایران بازگشت. 
     این پژوهشگر در همان سال به مرکز باستان شناسی منتقل شد و دیگر هرگز نتوانست برای تکمیل تحصیلات خویش به یونان باز گردد چراکه فعالیتهای میدانی او از همان سال آغاز شد. در نهایت رهبر در سال 1379 با دفاع از پایان نامه « ببرسی تحلیلی  گچبریهای ساسانی بندیان درگز» با راهنمایی شادروان دکتر مسعود آذرنوش موفق به اخذ درجه کارشناسی ارشد از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات شد.
    رهبر کارش را درباستان شناسی میدانی با نظارت بر بررسی باستان شناسی منطقه کنگاور به سرپرستی کایلر یانگ در سال 1353 آغاز نمود و در پی آن ناظر دو فصل کاوش در قلعه یزدگرد کرمانشاه به سرپستی ادوارد کیل از موزه انتاریو به سالهای 1353-1354 بود؛ ناظر کاوش در تپه سنگ چخماق سمنان  به سرپرستی پپروفسور ماسودا از دانشگاه توکیو ژاپن به سال 1354؛ و نیز ناظر سه فصل کاوش در تپه شوش به سرپرستی ژان پرو در سالهای 54-1356 بود. اولین کار مستقلی که رهبر سرپرستی نمود. اولین کار مستقلی که رهبر سرپرستی نمود گمانه زنی در چشمه غلام ویس در استان کرمانشاه به سال 1354  است و پس از آن کاوش در جزیره هرمز به اتفاق حسین بختیاری  به سال 1355؛ کاوش کاخ ناتمام ساسانی بیستون و نیز کاوش کوشک اشکانی خورهه محلات در همان سال اهم فعالیتهای باستان شناسی ایشان در سالهای پیش از انقلاب را تشکیل می دهند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و با شروع جنگ تحمیلی، مرکز باستان شناسی ایران کمترین سابقه فعالیتهایش را در کارنامه دارد ولی رهبر در همین ایام کارهای مفیدی کارهای مفیدی انجام داد و بیشتر کارهای او محدود به گامنه زنی شد، از آن جمله: گمانه زنی در محوطه باستانی علی آباد کتول در استان گلستان در سال 1360؛ گمانه زنی در بردسیر کرمان در سال 1360؛ گمانه زنی در محوطه باستانی کنارو در اسفندقه کرمان در سال 1361؛ گمانه زنی در تپه بکندی قزوین در سال 1362؛ گمانه زنی در حسین آباد شوش در سال 1364؛ دوفصل کاوش اضطراری در آرامگاه های الیمایی گلالک شوشتر در سالهای 66-1365 ؛ تعیین حریم تپه باستانی شوش در سال 1366؛ گمانه زنی در گورستان هخامنشی دوسران زنجان در سال 1366؛ و بررسی و گمانه زنی تپه گتوند در سال 1367.
    سالهای بین 1368 تا 1375 بیشترین بودجه دولت به بازسازیهای خرابیهای جنگ اختصاص یافته بود و باستان شناسی کمتر بهره ای از امکانات دولتی برای نشان دادن خود داشت. استاد رهبر حتی در همین ایام و با مشکلات عدیده ای که مراکز پژوهشی از آن بی نصیب نبودند، توانست کارهایی رو سرپرستی نماید که در دوره خود بی نظیر بوده اند، از آن جمله: بررسی و گمانه زنی در مسیر جاده شووشتر به مسجد سلیمان به سال 1368؛ گمانه زنی و بررسی غار آولین آوا در لرستان به سال 1368؛ بررسی و گمانه زنی میان آب شوشتر به سال 1369؛ تعیین حریم و گمانه زنی تپه پشت پمپ بنزین به سال 1369؛ ادامه کاوش آرامگاه های الیمایی  گلالک شوشتر به سال 1369؛ بررسی تپه کپنده روستای کفران اصفهان؛ آغاز کاوشهای باستان شناسی بندیان درگز در سال 1373 که به مدت 11 فصل ادامه یافت؛ گمانه زنی و تعیین حریم محوطه چغازنبیل به سال 1375؛ و بررسی گمانه زنی خورهه محلات در استان مرکزی به سال 1375. در بین سالهای 1373 تا 1377 مدیر پروژه بزرگ شوش- هفت تپه - چغازنبیل را نیز عهده دار بود و تاثیر بسزایی در بازسازی و مرمت آنها داشت. سالهای بین 1376 تا 1384 مجالی برای انجام پروژه های باستان شناسی در کشور پدید آمد. این دوره درخشان ترین دوره کاری مهدی رهبر محسوب می شود: آخرین فصل کاوش آرامگاه های الیمایی گلالک شوشتر در سال 1377؛ تعیین حریم و گمانه زنی جاده کمربندی اندیمشک در خوزستان در سال 1377؛ گمانه زنی و کاوش در گورستان تاریخی شغاب بوشهر؛ کاوش در آتشکده باستانی آتشکوه محلات در استان مرکزی در سال 1379؛ بررسی آموزشی باستان شناسی منطقه بپمور، دانشگاه زاهدان، 1381؛ کاوش در گورستان الیمایی صالح داوود خوزستان در سالهای 1378 و 1382؛ فصول چهارم تا نهم در آتشگاه بندیان درگز؛ کاوش آموزشی در محوطه 14 بمپور ( گورستان هزاره سوم)، دانشگاه زاهدان، سال 1382؛ ادامه کاوش در کوشک اشکانی خوره محلات در استان مرکزی در سالهای 1382 و 1384؛ فصل اول بررسی و گمانه زنی بمنظور شناسایی معبد سلوکی لائودیسه نهاوند در سال 1384 از کارهای اساسی باستان شناسی تاریخی ایران بدست توانای مهدی رهبر است. 
    سال 1385 به بعد دوره افول کاری برای باستان شناسی ایران محسوب می شود. از بد حادثه این ایام با بیماری استاد رهبر متقارن شد؛ هر چند شدت بیماری زیاد بود ولی این به روحیه جستجوگر رهبر صدمه ای نزد. وی ادامه بررسی و گمانه زنی بمنظور شناسایی معبد سلوکی لائودیسه نهاوند در سالهای 1390 و 1391؛ کاوش در قلعه سلاسل شوشتر در سال 1387؛ کاوش در شکارگاه موسوم به خسرو در کرمانشاه در سال 1388؛ و ادامه کاوش کاخ ناتمام ساسانی در بیستون را سرپرستی نمود. او اکنون عضو هیئت پایگاه جهانی بیستون؛ عضو هیئت راهبردی پایگاه شوشتر؛ عضو هیئت راهبردی پایگاه های هفت تپه و چغازنبیل؛ عضو شورای فنی پژوهشکده باستان شناسی؛ عضو شورای فنی میراث فرهنگی خوزستان؛ عضو شورای ثبت آثار فرهنگی سازمان میراث فرهنگی؛ عضو شورای ثبت منطقه کرمانشاه؛ عضو کمیته سیاستگذاری ثبت آثار غیرمنقول؛ عضو کارگروه کمیته استرداد اموال فرهنگی استو هنوز منشاء خدمات موثری برای سازمان میراث فرهنگی محسوب می شود و از سرمایه های انسانی کشور در حوزه میراث فرهنگی است. از ایشان بیش از 50 جلد گزارش در مرکز اسناد میراث فرهنگی موجو است.
    رهبر علاوه بر فعالیتهای میدانی باستان شناسی مدتی نیز به تدریس مشغول بود و از جمله فعالیتهای آموزشی او میتوان به تدریس واحد « باستان شناسی و هنر یونان و روم» در مقطع کارشناسی رشته باستان شناسی دانشگاه تهران از سال 1362 تا 1368 و نیز تدریس واحد « مبانی باستان شناسی » در مقطع کاردانی باستان شناسی آموزش عالی سازمان میراث فرهنگی، سال 1375 اشاره نمود. وی همچنین دو فصل آموزش واحد عملی کاوش باستان شناسی به دانشجویان دانشگاه زاهدان در سالهای 1382 تا 1382؛ و دو فصل آموزش عملی کاوشهای باستان شناسی به دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سالهای 1382و 1383 را برعهده داشت. راخنمایی و مشاوره تعدادی پایان نامه در کارنامه وی دیده می شود. از رهبر نزدیک به 40 مقاله به فارسی، انگلیسی و فرانسه در نشریات معتبر دنیا به چاپ رسیده است.

    منبع: مجله کندوکاو شماره هشتم سال پنجم، پاییز و زمستان 92 صص4-6. نویسنده:علی هژبری

لینک های مرتبط سایت موزه بندیان درگز شبکه های اجتماعی تماس با ما
استان خراسان رضوی - شهرستان درگز - سایت گردشگی موزه بندیان درگز
تلفن تماس : 46232116 051
دورنگار : 46232117 051
ایمیل : contact@bandiandargaz.ir